Zwarte golf
Wat is er met ons gebeurd? Hoe kunnen landen die in de jaren 70 door Amerikanen en Europeanen bezocht werden omdat ze zo modern, progressief en vrij waren zijn veranderd in conservatieve, onderdrukkende en gesloten samenlevingen? Deze vraag probeert Kim Ghattas te beantwoorden. Waar komt die radicalisering vandaan?
Midden-Oosters perspectief
Kim Ghattas was jarenlang correspondente voor BBC International. Zij volgde bijvoorbeeld Hillary Clinton in haar jaren als minister van Buitenlandse Zaken. Inmiddels woont en werkt zij weer vanuit haar geboortestad Beirut. En probeert zij het Midden-Oosten van vandaag te verbinden met de rest van de wereld. In Zwarte Golf schetst Ghattas de jarenlange rivaliteit en oorlogen in het Midden-Oosten. Met als belangrijkste vraag: ‘wat is er met ons gebeurd?’
Ghattas begint haar speurtocht in 1979. Toen brak de Iraanse revolutie uit, werd de Grote Moskee in Mekka belegerd en trok de Sovjet-Unie Afghanistan binnen. Aan de hand van persoonlijke verhalen van sleutelpersonen vertelt Ghattas wat er voorafgaand aan die gebeurtenissen gebeurde en hoe de zwarte golf vervolgens over het Midden-Oosten kon rollen. De combinatie van persoonlijke verhalen en feitelijke gebeurtenissen maakt het boek toegankelijk. Het waren allemaal gewone mensen met idealen. Die vaak anders uitpakten dan hun bedoeling was. En als ze terugkijken, denken ze allemaal ‘wat is er gebeurd?’
Domino
De Iraanse vrijheidsbeweging bestond eind jaren ’70 uit een mengsel van marxisten, nationalisten en fundamentalisten. En elke groep had een uithangbord nodig. Dus betrokken ze Khomeini bij hun plannen om het bewind van de sjah omver te werpen. De marxisten en nationalisten hadden al snel spijt van hun besluit toen Khomeini eenmaal in Iran was. Khomeini en de mollahs namen het land over. Daarmee startte een domino waarbij de steentjes maar bleven vallen.
Lees het boek vooral zelf om al die dominosteentjes te volgen. Heel kort komt het erop neer dat door al die gebeurtenissen een bittere rivaliteit ontstond tussen Iran en Saoedi-Arabië. Landen die ooit bondgenoten waren. De rivaliteit kwam voort uit Khomeini’s verlangen dé islamitische leider van de wereld te worden. Traditioneel was dat Saoedi-Arabië. En dus deden beide landen hun best de ‘ware islam’ te verspreiden. En werd onder het mom van verdedigen van religie het hele Midden-Oosten toneel van een proxy-oorlog tussen Iran en Saoedi-Arabië. Een oorlog die tot op de dag van vandaag duurt.
In het boek komen alle conflicten van de afgelopen 40 jaar aan bod: Afghanistan, Pakistan, Irak, Iran, Koeweit, Israël, Libanon, Syrië, Egypte, Jemen en 9/11. En je leert hoe die op een of andere manier met elkaar samenhangen. En altijd weer terugkomen bij de vraag ‘wie is de islamitische leider van de wereld’.
Onmisbaar
Ghattas heeft een boek geschreven dat onmisbaar is om iets te begrijpen van het Midden-Oosten, de machtsverhoudingen daar, de rol van religie en waar toch die haat van Amerika vandaan komt. En zij ziet ondanks alle ellende toch nog lichtpuntjes van hoop. Dit keer niet vanuit een westers perspectief, maar vanuit het Midden-Oosten zelf. Dat maakt dit boek extra waardevol. Dankzij haar jarenlange werk voor de BBC spreekt Ghattas ook een internationaal publiek aan. Aanrader!
