Zonder kompas geen koers
Toen ik 5 was, werd Jaap Smit dominee in ons dorp. Hij ging weg toen ik 9 was. De dominee die zijn haar nog gauw even plat veegde als hij de kerk in liep. Omdat-ie altijd precies op tijd bij de kerk was. Verder herinner ik niet zoveel. Hij werd ‘de oude dominee’ die regelmatig nog eens kwam preken. Preken die ik pas ging begrijpen tegen de tijd dat ik ging studeren en het dorp verliet. Want die preken gingen altijd over onze maatschappij.
Dominee zonder kerk
Jaap Smit was dominee, consultant, directeur, vakbondsvoorzitter en Commissaris van de Koning. In dit boek vertelt Jaap Smit over zijn belevenissen als theoloog in zijn verschillende rollen in onze samenleving. Eigenlijk is hij gewoon dominee gebleven. Hij werd alleen een dominee zonder kerk. Gemeenteleden werden militairen, managers, bestuurders, medewerkers, leden, politici en burgers. Hij greep regelmatig terug op Bijbelse verhalen. Dat doet hij ook in dit boek. Zo noemt hij Exodus het ‘beste boek over veranderen’. En strooit hij wat minipreken over Exodus, Boaz en Ruth, de genezing van een verlamde man. Hoe kan het anders? Wat kunnen we in de 21e eeuw leren van de oude woorden uit de Bijbel? De dominee is nooit ver weg.
Kruideniers en farizeeërs
Smit zag in al die jaren een zoekende samenleving. Met het verlies van geloof werden we van een land van koopmannen en dominees het land van kruideniers en farizeeërs. Klein denken, afwegen tot op de gram en elkaar voortdurend de maat nemen over kleine en futiele zaken. Omdat we over de wezenlijke zaken het gesprek niet meer kunnen voeren. We missen een gemeenschappelijke taal waarin we over wezenlijke zaken, de grote moraal, kunnen en durven praten.
Verslag van een loopbaan
Moet je theoloog zijn om dit soort inzichten te hebben? Nee, natuurlijk niet. Ook psychiaters, filosofen, sociologen en journalisten luiden deze noodklok. Beluister de Ongelooflijke Podcast en je hoort al meer dan 200 afleveringen lang dezelfde diagnose. Dit boek geeft dus geen nieuwe inzichten. En is ook geen must-read. Wel geeft hij een diepere laag aan het gevoel van stuurloosheid dat veel mensen in ons land voelen. Voor het overige is het een verslag van een loopbaan van een theoloog-bestuurder.
Geloven betekent voor mij niet dat je op elke vraag een antwoord hebt, maar eerder dat je het vermogen hebt om het uit te houden met je vragen en er niet aan ten onder te gaan.
