Wij en het water
Nederland leeft met de dreiging van het water. We weten niet beter, of we nu langs de kust wonen of in het Zuid-Limburgse Heuvelland. Welke invloed heeft dat op onze cultuur? Hoe gaan wij om met de dreiging van het water? Lotte Jensen geeft in dit boek een overzicht.
Het boek is ingedeeld in overzichtelijke hoofdstukken. In elk hoofdstuk beschrijft Jensen een culturele uiting en hoe dat door de eeuwen heen is terug te zien. Er zijn hoofdstukken over beeldmotieven in kunst, over rolmodellen, over watersnoodliteratuur, nationale liefdadigheid, internationale solidariteit, watersnoodliederen (ja, 19e eeuw) en de herinneringscultuur.
Overzicht en herkenning
Het boek biedt weinig nieuwe inzichten voor wie vertrouwd is met onze geschiedenis. Wel een handzaam overzicht en veel herkenning. En heel veel afbeeldingen, van schilderijen tot liedbundels. De dreiging van het water kennen we allemaal. Hoogwater zien we vaak aankomen, toch blijft het spannend of dijken het houden en hoe hoog het dan wel wordt. En we hebben een nieuwe dreiging: van kleine beekjes die woeste wildwaterbanen worden bij extreme regenval.
Beeldritueel
Mij blijft de opmerking van Jaap van Ginneken bij, communicatiewetenschapper. Hij gaf aan dat bij een ramp media beelden activeren die in ons collectieve geheugen staan: bezwijkende dijken, angstige bewoners die naar zolder vluchten en heroïsche acties van medeburgers (de tattoo-man die een oude vrouw in Valkenburg naar het droge brengt!). Eerder in het boek lees je over beeldmotieven die al eeuwen met het water verbonden zijn en dan klopt het ineens: een kindje in de wieg, heldenrollen voor jongens en meisjes. En ook het beeld van van de koning en koningin die met laarzen aan het rampgebied bezoeken en namens alle Nederlanders meeleven en oog hebben voor het leed van de slachtoffers en hen het gevoel geven gehoord en gezien te worden. Mooi hoe alles in die observatie bij elkaar komt.
Er is door de eeuwen heen minder aandacht voor de vaak moeizame afwikkeling van schade(claims). Ook na de overstromingen in 2021. We zijn heel goed in geld inzamelen en noodhulp geven: het voelt goed en je doet iets goeds voor een ander. Daarna gaan we over tot de orde van de dag. En verwachten we dat ook van de slachtoffers. Hulde daarom voor Daan Prevoo, de burgemeester van Valkenburg die onvermoeibaar de landelijke media bestookt met het leed van zijn inwoners. Het feit dat ik zijn naam weet, zegt genoeg. Over de aandacht die hij weet te krijgen, maar ook over de bittere noodzaak.
