Sonny Boy
Met Sonny Boy heeft Van der Zijl een standbeeld in letters over de ouders van Sonny Boy geschreven. Want het boek gaat niet over Sonny Boy, maar over zijn ouders: Waldemar Nods en Rika van der Lans.
Hij (1908) geboren in Paramaribo, zij (1891) geboren in Den Haag. Annejet van der Zijl vertelt over hun jeugd, het eerst zo gelukkige huwelijk van Rika en daarna niet meer zo gelukkige, Waldemars emigratie naar Nederland en zijn kennismaking met hospita Rika, hun liefde, hun leven samen en hun zoon Waldy (Sonny Boy). En toen kwam de oorlog.
De biografie leest makkelijk weg, net als andere boeken van Van der Zijl. Ze weet met een paar zinnen de tijdgeest te vangen zonder dat je heel veel kennis nodig hebt over de tijd waarin de hoofdpersonen leven.
Compositie
Of zou het liggen aan de compositie van haar zinnen? Tijdens ‘Venlo Leest’ in april 2022 vertelde Annejet van der Zijl waarom ze soms woorden kiest die in onze tijd ‘niet kunnen’. Taal is haar instrument. ‘Waldemar was een zwemmer’, heeft een ritme, een cadans die je niet hoort in ‘Jan was een zwemmer’. “Wij gebruiken woorden niet alleen vanwege hun letterlijke betekenis, maar ook om onze verhalen er beweging, emotie en sfeer mee te geven.” Het ritme van de zinnen bepaalt de leesbaarheid, zo schrijft zij in een nawoord bij de editie van Sonny Boy voor Heel Nederland Leest. Bijna dezelfde woorden die zij zo zorgvuldig koos tijdens Venlo Leest.
Van der Zijl tovert met haar woorden en zinnen het leven van Waldemar en Rika tot leven alsof het gisteren gebeurde. En was het leven van Waldemar en Rika nou zo bijzonder? Nee en ja. Ze waren gewone mensen die toevallig verliefd op elkaar werden zoals zoveel mensen. Ja, want hun relatie was bijzonder door hun leeftijdsverschil, het feit dat Rika getrouwd was én het kleurverschil. En dan bleken deze verder heel gewone mensen vanzelfsprekend mensen in huis te verbergen, alsof ze pensiongasten waren zoals voor de oorlog. Natuurlijk ging dat allemaal niet vanzelf. Niet voor hen en niet voor hun omgeving, Rika’s familie en haar kinderen.
Gewoon en toch zo ongewoon
In het leven van Waldemar en Rika komen veel thema’s voorbij. Discriminatie, kolonialisme, armoede, emancipatie en oorlog en verzet. Waldemar en Rika vonden zichzelf zeker geen rebellen, ze hadden gewoon de liefde gevonden en wilden een gewoon leven. En toch was hun leven ongewoon. Hun leven was voordat ze elkaar ontmoeten al niet gewoon: Waldemar kwam uit een verarmde familie in Suriname die schijn zo lang mogelijk ophield en Rika trouwde als katholiek meisje met een protestantse jongen. Dat was ‘not done’ in die tijd. Ze wisten kortom heel goed waar ze samen aan begonnen. Met alle risico’s.
Hartverscheurend is het soms, want die twee meemaken. Je voelt de heimwee van Waldemar, de verloren ziel in de koude straten van Den Haag of verlangend aan het Scheveningse strand. Je voelt de vrijheidsdrang van Rika die haar eigen keuzes wil maken. Haar verdriet als ze haar kinderen uit haar eerste huwelijk niet meer ziet. Hun kleine grote geluk als ze samen hun Pension Walda tot een succes maakten. En Sonny Boy, het licht in hun leven. Zo herkenbaar menselijk dat het weinig moeite kost om mee te leven met die twee gewone ongewone mensen.
Mooi voorbeeld van hoe het leven van gewone mensen het verhaal van de tijd kan vertellen. En dat in de fijne schrijfstijl van Annejet van der Zijl. Aanrader!
