Oranje tegen de Zonnekoning
1672, rampjaar. De Fransen denderden de Republiek binnen en de Republiek overleefde ternauwernood aan de hand van de piepjonge en onervaren stadhouder Willem III. In heel Europa sidderde het. En Lodewijk XIV wilde weten dat hij gewonnen had: in Versailles en in de stad Parijs zijn nog steeds gedenktekens te zien van zijn overwinningen (de oversteek over de Rijn en de val van Maastricht bijvoorbeeld).
Wat dreef deze mannen? En welke gevolgen hadden hun acties toen en nu? In dit mooie dubbelportret lees je over deze twee machtsdieren. Over hoe Lodewijk XIV en Willem III van Oranje in de loop van hun leven een intense rivaliteit ontwikkelden die het hele continent meesleurde. Ze bepaalden daarmee de loop van de geschiedenis tot op de dag van vandaag. Want deze mannen bepaalden de wegen die hun landen insloegen tot op de dag van vandaag.
Rasverteller
Luc Panhuysen neemt ons mee in de levens van Lodewijk XIV en Willem III. Vanaf hun vroege jeugd tot hun sterfbed. Panhuysen is een rasverteller en introduceert je soepel in het Europa van eind 17e eeuw. Van het zwierige Franse hof naar de sobere luxe in de Republiek. Waar kleine jongetjes in de wieg lagen die het aanzien van Europa voor vele eeuwen gingen bepalen. Zo introduceerde Lodewijk zichzelf in een theaterstuk als de opkomende zon die het middelpunt van het land zou worden. De Zonnekoning. Macht ging ook toen al over beeldvorming.
Panhuysen laat zien dat de mannen heel verschillend zijn, maar ook veel overeenkomsten hebben. Zeer ambitieus, slim en vasthoudend. En ze hadden allebei hetzelfde doel: veiligheid voor hun land creëren. Lodewijk XIV deed dit door militaire veroveringen waarmee hij bufferzones creëerde. Willem III koos voor de diplomatieke weg. Hij zette Lodewijk XIV neer als een ‘universele monarch’ die heel Europa wilde centraliseren onder zijn bewind.
Hun erfenis bepaalt ook nu nog de machtsverhoudingen in Europa. Willem III wees het Verenigd Koninkrijk de weg van de constitutionele monarchie, terwijl Lodewijk XIV Frankrijk juist centraliseerde. En Duitsland was voor beide landen nodig voor het machtsevenwicht in Europa.
Een heel leesbaar portret over twee mannen die West-Europa mede vorm gaven. Prachtig verhaal ook. Aanrader!
Meer over stadhouder Willem III en Lodewijk XIV
- De docuserie ‘Het Rampjaar 1672’ op NPOStart
- Tot en met 7 januari 2024 kun je in het Limburgs Museum de tentoonstelling ‘De Zonnekoning en Oranje – Slaags aan de Maas’ zien. Met audiotour door Luc Panhuysen.
