Morgenland
Speurtocht tegen de achtergrond van onbekende stukjes geschiedenis.
Het is 1946, ergens in Palestina. Lilya zit in een bus naar Jeruzalem. Palestina is een Brits Mandaat en vanwege de spanningen tussen Joden, Arabieren en Britten zijn er overal checkpoints. What else is new. Lilya is lid van het Joodse verzet tegen de Britse autoriteiten. In Jeruzalem krijgt zij een opmerkelijke opdracht. Ze moet op zoek naar de broer van Elias Lind, een bekende Joodse schrijver uit Jeruzalem. Zijn broer Raphael is na de Eerste Wereldoorlog in Duitsland gebleven, Elias vertrok naar Palestina. De Britten hebben Lind verteld dat zijn broer de Holocaust niet overleefd heeft. Maar Elias denkt dat hij nog leeft. Lilya moet met flinterdunne aanwijzingen van Elias naar Duitsland, op zoek naar Raphael.
Lilya’s speurtocht leest vlot weg. Abarbanell staat net lang genoeg stil bij de historische achtergronden om de vaart in het verhaal te houden. De personages komen helaas wat minder goed uit de verf. Ze blijven wat plat. Het plot is ook niet heel spannend. De weg van Lilya vond ik wel heel interessant.
Onbekende stukken geschiedenis
Abarbanell voert Lilya langs onbekende stukken geschiedenis. Vlak na de Tweede Wereldoorlog ligt Duitsland in puin: platgebombardeerde steden, vol met vluchtelingen die huis en haard kwijt zijn en bezet. Beieren was bezet door de Amerikanen. Joden die de holocaust overleefd hadden, werden opgevangen in vluchtelingenkampen. Een van die kampen was Föhrenwald, in Beieren. Je krijgt veel mee van het leven in zo’n kamp. En hoe belangrijk het voor veel Joden was om in de Amerikaanse zone te komen.
Morgenland voert je ook naar Offenbach, naar het Offenbach Archival Depot van het Amerikaans leger. Dat zat in een fabrieksterrein van IG Farben. Ja, die ja. In dat archief verzamelden de Amerikanen alle teruggevonden bibliotheken van Joodse eigenaren. En probeerden ze bij de rechtmatige eigenaren terug te brengen. En zo kom je ook bij de Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg. Een roofclub die in heel Europa in opdracht van Hitler cultureel erfgoed roofde.
Tot slot vond ik ook kibboets Nili in de Pleikershof bij Neurenberg/ Fürth bijzonder. Het landgoed was eigendom van de Gauleiter van Neurenberg, Julius Streicher. Na zijn arrestatie in 1945 richtte het Amerikaanse leger een kibboets in voor overlevenden die zich kunnen voorbereiden op een leven in Palestina.
Morgenland is een boek over verlies, over zoeken naar een thuisland, over trauma’s en over moed en hoop. De karakters zijn misschien niet de best uitgediepte. Toch vond ik het boek de moeite waard omdat het tegen zo’n onbekend stukje geschiedenis speelt. Een oorlog is niet over als de wapens zwijgen.
