Een stad, het meisje en de duivel
Magdalena staat op een avond begin 20e eeuw aan de oever van de Trave in Lübeck. Ongetrouwd, zwanger en straatarm. Aan de overkant van het water ziet ze de duivel. Ze springt in het water en komt niet meer boven. De volgende ochtend vinden voorbijgangers haar lijk. Met daarbovenop baby Lucie, die wonderwel leeft. En hiermee start een wonderlijke familiegeschiedenis van een stad, het meisje en de duivel.
Het boek deed mij denken aan Aleksandra van Lisa Weeda. Het zit boordevol magische elementen – de duivel en de Rottebuk – en je springt continu tussen vooral de levens van Lucie, haar kleindochter Jessie en Christoph, de man van Lucie. Hierdoor is het een achtbaan aan personages en gebeurtenissen.
Buddenbrooks van arme klassen
Het idee is goed: een ‘Buddenbrooks’ van de arme klassen. De uitvoering is helaas minder. Waar de Buddenbrooks een chronologische langzame ineenstorting van een gegoede familie is, is dit een chaotische beschrijving van de dagelijkse strijd om te overleven van een arme familie. De chaos past bij de familie en tegelijk voorkomt het dat de personages echt gaan leven. Er zijn zoveel personages en je springt zo vaak van tijdvak naar tijdvak dat het niet bij te houden is. Het is geen ontspannende leeservaring.
Het boek verhaalt over belangrijke thema’s van de 20e eeuw. De Eerste Wereldoorlog komt langs met keizertrouw, honger en mega-inflatie, de matrozenrevolutie gevolgd door de roaring twenties. Daarna het nationaal-socialisme en de vernietigende bombardementen op Duitse steden. En dan de anti-kapitalistische punkerscene in de jaren 80 en heroïneverslaving. Opvallend is dat wereldgebeurtenissen niet genoemd worden, je moet ze echt opmaken uit de beschrijvingen van wat de personages meemaken. Een beetje kennis van de Duitse geschiedenis is dus wel handig.
Alles bij elkaar stort het boek door overdaad in elkaar. De duivel, grote thema’s, poëtische zinnen, verwijzingen naar Thomas Mann (die van de Buddenbrooks), mythes over Lübeck… het is gewoon te veel voor 1 boek. Jammer.
