Dochters van een nieuwe tijd
Duitsland, 1918. Eindelijk is de oorlog voorbij. Henny en Käthe, buurmeisjes en hartsvriendinnen, zijn 16 en het leven kan nu écht beginnen. Ze beginnen aan een opleiding tot vroedvrouw aan de prestigieuze Finkenau, de geboortekliniek van Hamburg. Even verderop raapt Lina met broertje Lud de scherven van de oorlog bij elkaar. Hun ouders gaven hun laatste eten aan hun kinderen waardoor zij zelf de oorlog niet overleefden. In de rijke villabuurt is Ida vooral bezig haar voorgenomen huwelijk met Campmann uit te stellen. Geen zin, geen liefde.
Fragmenten
In korte fragmenten lees je stukjes uit de levens van Henny, Käthe, Lina en Ida. Het perspectief springt voortdurend. Ook naar bijpersonages, zoals Henny’s moeder, Käthes ouders, Lina’s broer Lud, artsen Kurt en Theo en Ida’s vader. Dit maakt het wat rommelig. En je leert niemand echt kennen. Ik voelde mij niet echt betrokken bij of verbonden met een hoofdpersoon. Het verhaal is hierdoor eerder een verzameling dagboekfragmenten dan een verhaal. Dit komt ook omdat de tijdgeest niet in de taal gevangen is, zoals bijvoorbeeld in de Cazalets.
Nieuwe tijd
Eenmaal geaccepteerd dat het vooral een tijdsbeeld is, las het heerlijk weg. De wereld veranderde snel na 1918. Vrouwen kregen meer mogelijkheden: ze kunnen carrière maken, hun eigen partner kiezen en er is geboortebeperking. Ik vond het opvallend dat dit in de jaren 20 al speelde. Ik heb de indruk dat dit in Nederland allemaal pas na de Tweede Wereldoorlog begon. Dat de wereldoorlogen emanciperend werkten is bekend, dus mogelijk dat neutraal Nederland om die reden wat minder revolutionair was.
Sociale klasse
De 4 hoofdpersonen vertegenwoordigen allemaal een sociale klasse: de burgerlijke Henny, volkse Käthe, prinsesje Ida en Lina die ergens tussenin zit. In hun leven zie je ook weer allerlei stromingen terug: communisme, nazisme en joden. In die zin miste ik misschien wel het ‘dorp’, maar goed, dit boek gaat ook vooral over de stad Hamburg. En dan heb je het niet over het dorpsleven.
Fotoboek-in-letters
Carmen Korn heeft grondig onderzoek gedaan. De historische details duikelen van je bladzijden. Het boek is daardoor misschien eerder een fotoboek-in-letters van Hamburg. Ik waande mij regelmatig in de Hamburgse straten. En dat Uhlenhorster Fährhaus, dat moet toch wel legendarisch geweest zijn. Helaas is het niet meer: vernield in de Tweede Wereldoorlog en niet meer herbouwd.
