De Effingers – Gabriele Tergit
Een ode aan de burgerlijk-joodse ondernemersklasse rond 1880 – 1930 in Berlijn. Dat is De Effingers. Tergit schrijft met deze familiekroniek een ode aan het Berlijn waarin zij opgroeide als Elise Hirschmann. En dat in 1 klap uit elkaar spatte in 1933 toen Hitler aan de macht kwam.
Tergit beschrijft gedetailleerd de geassimileerde joodse families Oppner en Goldschmidt in het Berlijn aan het einde van de 18e eeuw. Optimistisch en vol vertrouwen in de toekomst en Duitsland. In het Beierse Kragsheim zetelt de religieuze ambachtsfamilie Effinger. Huwelijken verbinden de families.
Politiek-sociale omwentelingen
Tergit laat de politiek-sociale omwentelingen in de periode 1880 – 1933 zien in deze 3 generaties Effinger – Opnner – Goldschmidt. Marianne die zich inzet voor vrouwenrechten en sociale rechten. Paul die gelooft in de ‘vooruitgang’ met zijn schroevenfabriek. De traditionele oude Effinger in Kragsheim. Zijn geassimileerde tegenpool Emmanuel Oppner, die stiekem steeds conservatiever wordt. Het ‘Instagrammeisje’ Annette. Maar ook de weelde, de leegheid, niet weten waar je bij hoort. Alles komt langs in deze familie.
En dan valt alles langzaam uit elkaar. Eerst de generaties, dan de huizenmarkt, banken en traditionele ambachtsbedrijven als de horlogemakerij in Kragsheim en het warenhuis in Neckargründen. Het nationaal-socialisme zorgt voor de doodsteek.
Het boek is rond 1950 voor het eerst gepubliceerd. Dat merk je aan de taal. Die is best ouderwets. En dus even wennen. Het zorgt er wel voor dat je de tijdgeest goed meekrijgt. Tegelijk heeft het boek veel vaart door alle perspectiefwisselingen en sprongen door de tijd.
Nee, De Effingers is geen familiekroniek over hoe een joodse familie ten onder gaat door het nationaal-socialisme. Het is geen ‘Het lot van de familie Meijer’.
Nee, De Effingers is niet de joodse versie van ‘De Buddenbrooks’. Die familie wist zichzelf tamelijk briljant naar de ondergang te jagen door foute beslissingen.
De Effingers brokkelen uit elkaar door het voortrazen van de tijd. Ze willen mee, gaan mee, verliezen elkaar en dan komt in 1933 het noodlot langs en maakt alles kapot.
