De eerste vrouw – Jennifer Nansubuga Makumbi
Vrouwen in Uganda zijn machtig. Dat is wel duidelijk in dit boek. Of ze die macht handig gebruiken is een tweede. Uganda is een extreem patriarchale samenleving. Als een vrouw (meisje) trouwt, dan verlaat ze haar familie en treedt toe tot de ‘clan’ van haar man. Haar kinderen zijn ‘eigendom’ van de clan van haar man. Als je man overlijdt en je ontmoet een nieuwe man, dan blijven je kinderen achter bij de familie van je overleden man.
Uganda 1975. Kirabo is bijna 13 en groeit op bij haar opa en oma. Haar vader ziet ze af en toe als hij een bezoekje brengt. Kirabo is een ambitieus en lekker eigenwijs tienermeisje zoals er zoveel zijn. Op een dag stelt ze de vraag die ze al heel lang heeft: wie is mijn moeder? En ze heeft een probleem: ze is heks, want ze vliegt uit haar lichaam. Op zoek naar een antwoord en een oplossing voor haar probleem belandt ze bij Nsuuta, de dorpsheks. Nsuuta is ook haar ‘oma’, maar haar echte oma wil niet dat ze Nsuuta bezoekt. Kirabo gaat toch stiekem langs. Nsuuta vertelt Kirabo het verhaal van de eerste vrouw. En een belangrijke levensles.
Rol vrouwen
Jennifer Nansubuga Makumbi vertelt haar verhaal met hulp van eeuwenoude verhalen. Het levert een mooi spel op tussen tradities en ambities. En de rol die vrouwen daar zelf in spelen. Al vroeg in het boek geeft Nsuuta Kirabo een belangrijke les:
‘Kirabo, heb je God wel eens uit de hemel naar beneden zien komen om de mensen tot de orde te roepen?’
‘Nee.’
‘Dat is omdat sommige mensen zichzelf hebben benoemd tot zijn politie. En kind, ik kan je wel vertellen dat de politie veel erger is dan God zelf. Daarom ga jij op de dag dat je je man met een andere vrouw betrapt die vrouw te lijf in plaats van hem. Mijn grootmoeders noemden het kweluma. Dat betekent dat onderdrukte mensen zich tegen elkaar of tegen zichzelf keren en bijten. Het is een vorm van stoom afblazen. Als je je onderdrukker niet kunt bijten, bijt je jezelf.’
Een prachtig boek, vol met verhalen en sterke vrouwen. Waarin je leert over de Ugandese clancultuur, tradities en de dictatuur onder Idi Amin (1971-1979). Het einde van het boek vond ik minder sterk. Het verhaal zelf is sterk genoeg. Daar hoeft geen ‘ik leg het voor de zekerheid nog even uit’ eind aan. Ondanks dat een fijne kennismaking met deze Ugandese schrijfster. Aanrader!
Ik ben hier wel nieuwsgierig naar, ook al vond ik Kintu best pittig om te lezen. Hoe vond je de vertaling?
Ik lees het liefst in het Nederlands. En heb niet zoveel moeite met vertalingen. Soms zie je wel eens aparte keuzes. In dit boek niet. De stukjes die niet vertaald zijn (als personages Engels gaan praten om sjiek te doen) vond ik niet storend, juist wel passend. Ik vond vooral de familierelaties lastig om te onthouden. Verder las het prima.