Apeirogon
Moedeloos word ik er van. Dag in dag uit, jaar in jaar uit komen er berichten van geweld uit het Heilige Land. Israël, de Gazastrook, Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem kennen geen vrede. Lees de biografie Jeruzalem van Simon Sebag Montefiore en de moed zakt helemaal in je schoenen. Dus wat voegt dit boek toe, behalve nog meer ellende?
Apeirogon
Een apeirogon is een vorm met een telbaar oneindig aantal zijden. Dit boek is daarom geen roman met een verhaal. Het is een soort caleidoscoop waarmee je telkens een ander stukje ziet. Het telt 1001 fragmenten. Niet toevallig, want het verwijst naar de verhalen uit 1001-en-1-nacht. Verhalen die op zichzelf stonden en later zijn samengebracht en elkaar versterkten.
Het ene fragment is pagina’s lang, het andere is alleen een zin. Of een afbeelding. Ze gaan over ornithologie (vogels), technologische uitvindingen, politiek, kunst en geschiedenis. En daartussen fragmenten uit het leven van twee mannen, Rami en Bassam. Al die soms hele korte fragmenten is even wennen. Het begint met vogels ringen, drones en flashbacks uit het leven van Rami. Hoe wordt dit in hemelsnaam een verhaal? Totdat ik halverwege snapte wat McCann deed. Vanaf dat moment had het boek mij in zijn greep.
Verzoening
In fragment 1 tot en met 500 volg je de reis van Rami Elhanan naar een lezing waar hij samen met Bassam Aramin zijn verhaal vertelt. Rami en Bassam zijn allebei lid van de Parents Circle, een club van Israëlische en Palestijnse families die zich sterk maken voor verzoening. Omdat dit de enige weg naar vrede is. Fragment 1001 is hun verhaal. Na fragment 1001 lees je in fragment 499 tot en met 1 de reis van Bassam Aramin van de lezing naar huis. Samen is het een verhaal over de bijzondere vriendschap van deze mannen. Allebei verloren ze hun dochter: de een door een zelfmoordaanslag, de ander door een kogel van een grenswacht. De een is Israëlisch, de ander Palestijns. En toch zetten ze hun deuren voor elkaar en hun families open, stond Rami in het ziekenhuis toen Bassams dochter daar voor haar leven vocht. En nodigde Bassam Rami en zijn familie uit bij hem thuis in Jericho na de terreur op 7 oktober 2023. Dit laatste staat niet in het boek overigens, dit vertellen ze bij CNN.
Lichtpunt van hoop
Alle stukjes bij elkaar vertellen het verhaal over hoe Rami en Bassam de weg naar verzoening vonden. Boven alles laat McCann je zien wat er allemaal in de weg staat van vrede. Dat haat en woede zoveel makkelijker zijn dan verzoening. En toch, ondanks alles kiezen deze mannen voor verzoening en houdt hun vriendschap stand. Een lichtpunt van hoop. Stemmen die meer kracht verdienen in deze wereld.
Rami en Bassam gingen eerder dit jaar samen naar de uitvaart van paus Franciscus. CNN’s Christiane Amanpour interviewde de mannen vlak daarvoor. Zij citeerde paus Franciscus en ik herhaal dat hier graag:
You are very courageous. There are three types of people. There are those who want to fight. And there are those who want to ignore the suffering and the pain. And then there are the peacemakers, like you, who are willing to embrace and work with one another.
(“Jullie zijn heel moedig. Er zijn drie soorten mensen. Er zijn mensen die willen vechten. En er zijn mensen die het lijden en de pijn willen negeren. En dan zijn er de vredestichters, zoals jullie, die bereid zijn elkaar te omarmen en met elkaar samen te werken.”)
